Mowa jest srebrem, a milczenie złotem. Metoda wychowania bez porażek Thomasa Gordona – założenia teoretyczne, odniesienia do praktyki
Streszczenie w języku polskim
Thomas Gordon jest twórcą pedagogii nieautorytarnej. Występuje w niej przeciwko stosunkom władzy, posługiwania się siłą i lękiem w kontaktach wychowawcy (rodzica, nauczyciela) z wychowankiem. Uważa, że podstawową przyczyną konfliktów między wychowawcą a wychowankiem są bariery komunikacyjne (osądzanie, dawanie gotowych rozwiązań, brak empatii). Pragnie, by relacja wychowawcza między wychowawcą a wychowankiem opierała się na poszanowaniu swoich potrzeb, na miłości i odpowiedzialności. Proponuje metodę wychowania bez porażek, bazującą na teorii równoważnych (symetrycznych) stosunków interpersonalnych między dorosłymi a dziećmi i młodzieżą. Metoda ta wyposaża wychowawców w umiejętności, które pomagają im w nawiązywaniu prawidłowych relacji z wychowankiem i w konstruktywnym rozwiązywaniu problemów. Do umiejętności tych Gordon zalicza: wnikliwą obserwację zachowań, aby móc określić potrzeby własne i wychowanków; identyfikowanie i dokładne nazwanie zaistniałego problemu, stosowanie w rozmowie języka akceptacji; aktywne słuchanie; budowanie relacji opartej na wzajemnym szacunku, rozwiązywanie konfliktów metodą bez zwycięzców i przegranych; budowanie autorytetu opartego na wpływie osobistym. Metoda wychowania bez porażek częściowo lub w całości jest wykorzystywana w szkole, między innymi w programach profilaktyczno-wychowawczych, w tutoringu rówieśniczym, w mediacjach. Jest także jednym ze sposobów radzenia sobie z przemocą szkolną.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Aleksander, Z. (2003). Komunikacja. In T. Pilch (Ed.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, vol. 2. Wyd. Akademickie Żak.
Czerwińska, H. (2019). Szkoła dla rodziców i wychowawców a działania profilaktyczno-wychowawcze szkoły. ORE. https://ore.edu.pl/wp-content/uploads/2019/04/czerwinska_bdp_szkola_dla_rodzicow_wychowawcow.pdf
Danilewska, J. (2004). Psychologia humanistyczna a pedagogika szkolna, czyli siła „romantycznej utopii” na usługach szkoły w teorii i praktyce. In S. Palka (Ed.), Pogranicza i konteksty pedagogiki i nauk pomocniczych (pp. 199–211). Wyd. UJ.
Dobek-Ostrowska, B. (2004). Podstawa komunikowania społecznego. Astrum.
Duda, A., Skrzypek, W., & Mróz, A. (2019).Masz prawo do mediacji w szkole. Mediacje rówieśnicze w praktyce szkolnej. Implikacje i rekomendacje. Wyd. Nauk. Scholar.
Frączek, A. (2012). Komunikacja interpersonalna, Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, vol. 9. https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/studia-gdanskie-wizje-i-rzeczywistosc/2012-tom-9/studia_gdanskie_wizje_i_rzeczywistosc-r2012-t9-s118-131.pdf
Frydrychowicz, S. (2004). Specyfika komunikacji interpersonalnej w okresie dorosłości. Aspekty rozwojowe. Psychologia Rozwojowa, 9(5), 61–72.
Gordon, T. (1991). Wychowanie bez porażek. PAX
Gordon, T. (1994). Wychowanie bez porażek w praktyce. PAX.
Gordon, T. (1995). Wychowanie bez porażek w szkole. PAX.
Grabowiec, A., & Bochniarz, A. (2016). O potrzebie/konieczności rozwijania kompetencji komunikacyjnych przyszłych nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 35(3), 271–284.
Kolasa, D. (2022). Nie metoda, nie technika, ale raczej podejście do pracy z drugim człowiekiem – tutoring oczami tutora. Przegląd Pedagogiczny, 2, 122–143. https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/551/nie-metoda-nie-technika-ale-raczej-podejscie-do-pracy-z-drugim-czlowiekiem---tutoring-oczami-tutora/article.pdf
Kozyra, B. (2019). Komunikacja bez barier. Jak rozumieć i być rozumianym. mt biznes.
Kwaśnica, R. (2007). Wprowadzenie do myślenia o nauczycielu, Pedagogika. Podręcznik akademicki, vol. 2. PWN.
Leszczyńska, E. (2011). Mediacje rówieśnicze jako forma rozwiązywania konfliktów w szkole i przeciwdziałanie zachowaniom agresywnym uczniów. In W. Heller (Ed.), Czy polska szkoła ceni dobrą rozmowę? Komunikacja interpersonalna w edukacji (pp. 30–46). UAM.
Marszałek, L. (2022). Nie ma edukacji bez relacji. Forum Pedagogiczne, 13(2), 275–288. https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/fp/article/view/11623/10078
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. (2018). Propozycja nowego modelu kształcenia nauczycieli przedszkoli i edukacji wczesnoszkolnej. https://www.gov.pl/attachment/9bf517dc-c2dd-460f-a322-6bcad6f2700d
Nęcki, Z. (1996). Komunikacja międzyludzka. Wyd. Profesjonalnej Szkoły Biznesu.
Nowak, M. (1999). Podstawy pedagogiki otwartej. Wyd. KUL.
Nowak-Łojewska, A. (2023). Komunikacja z dzieckiem w procesie kształcenia. Wielość paradygmatów – odmienność spojrzeń. Colloquium Pedagogika – Nauki o Polityce i Administracji, 3(51), 73–89. https://colloquium.amw.gdynia.pl/index.php/colloquium/article/view/713
Osińska, M. (2015). Praca zespołowa w szkole. ORE.
Polskie Centrum Edukacji Gordona. (n.d.). https://gordon.edu.pl/
Samborska, I. (2014). Kompetencje nauczyciela edukacji elementarnej. Kwartalnik Instytutu Nauk o Wychowaniu Akademii Ignatianum w Krakowie, 31(1). https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/eetp/article/view/130/395
Puppel, S., & Krawczyk, M. (2015). Filtrowanie konfliktogenności w przestrzeni publicznej na przykładzie diady „nauczyciel-uczeń”. Scripta Neophilologica Posnaniensia, 15, https://pressto.amu.edu.pl/index.php/snp/article/view/13752/13427
Sajdak, A. (2013). Paradygmaty kształcenia studentów i wspierania rozwoju nauczycieli akademickich. Oficyna Wydawnicza Impuls.
Sarnat-Ciastko, A. (2019). Pedagogika dialogu fundamentem tutoringu szkolnego. In J. Gara, D. Jankowska, & E. Zawadzka (Ed.), Pedagogika dialogu. Pomiędzy w intersubiektywnej przestrzeni edukacji (pp. 99–110). Wyd. APS.
Siewiora, J. (2015). Konflikt jako kontekst procesu kształcenia. Problemy Współczesnej Pedagogiki, 1(1), 109–120.
Skurjat, K. (2014). Dialog wychowawczy-szanse i zagrożenia. Kultura i Wartości, 3(11), 127–142. https://journals.umcs.pl/kw/article/viewFile/205/203
Sławińska, M. (2015). Tutoring rówieśniczy w edukacji, czyli jak uczniowie uczą się od siebie wzajemnie i co z tego wynika. Forum Oświatowe, 27(2), 41–56. https://www.forumoswiatowe.pl/index.php/czasopismo/article/view/311/0
Sowa, J. (2005). Podmiotowość w wychowaniu. In U. Śmietana (Ed.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku (vol. 4, pp. 456–459). Wyd. Akademickie Żak.
Strykowska-Nowakowska, J. (2017). Kompetencje komunikacyjne nauczycieli. Studia Edukacyjne, 45, 311–328. https://doi.org/10.14746/se.2017.45.21
Strykowski, W. (2005). Kompetencje współczesnego nauczyciela. Neodidagmata, 27(28), 15–28. https://repozytorium.amu.edu.pl/server/api/core/bitstreams/0a22c249-1652-4c2e-b466-54d1c3846b7e/content
Sztobryn, S. (2006). Pedagogika nowego wychowania. In Z. Kwieciński & B. Śliwerski (Eds.), Pedagogika, podręcznik akademicki (vol. 2, pp. 278 – 292). PWN.
Śliwerski, B. (2005). Wstęp. In H. Retter, Komunikacja codzienna w pedagogice (p. 7). Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Śnieżyński, M. (2005). Sztuka dialogu, teoretyczne założenia a szkolna rzeczywistość. Wyd. Nauk. Akademii Pedagogicznej.
Tempczyk-Nagórka, Ż. (2017). Między odrzuceniem a akceptacją – w stronę komunikacji inkluzyjnej. Forum Pedagogiczne, 1, 121–135. https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/fp/article/view/1343/2037
Tyrna-Łój, I. (1999). Twórcze rozwiązywanie konfliktów między nauczycielem a uczniem. Chowanna, 42(1/2), 8–23.
Zieliński, P. (2008). Związki psychologii i pedagogiki humanistycznej z dalekowschodnimi ideałami wychowania. Podstawy Edukacji, 1, 133–146. https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/podstawy-edukacji/2008-tom-1/podstawy_edukacji-r2008-t1-s133-146.pdf
Żydek-Bednarczuk, U. (2005). Wprowadzenie do lingwistycznej analizy tekstu. Universitas.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/pe.2025.9.173-189
Data publikacji: 2025-12-31 15:37:26
Data złożenia artykułu: 2025-04-30 19:36:40
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2025 Krystyna Grzesiak
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.