Rola rodziców w kształtowaniu percepcji dotyku u dzieci wentylowanych mechanicznie: perspektywa społecznego uczenia się

Agnieszka Kamyk-Wawryszuk

Streszczenie w języku polskim


Dotyk jest źródłem informacji dla małego dziecka. Może on kojarzyć mu się pozytywnie (z miłością, opieką rodzica) lub przywoływać negatywne emocje (pobyt w szpitalu, udział w bolesnych procedurach medycznych). Jest on postrzegany w sposób określony społecznie, a dziecko uczy się go również poprzez obserwację i naśladownictwo. Celem artykułu jest opisanie możliwości uczenia się dotyku od rodzica przez dziecko wentylowane mechanicznie w domu w świetle teorii społecznego uczenia się. Brakuje artykułów opisujących rolę rodzica w internalizacji zachowań związanych z dotykiem dziecka wentylowanego mechanicznie w świetle teorii społecznego uczenia się. Przykładem naturalnej sytuacji, w której rodzic (model) prezentuje pozytywny dotyk, mogą być czynności pielęgnacyjne, które wykonuje przy dziecku leżącym, takie jak mycie twarzy. Zarówno codzienność tej sytuacji, jak i możliwość ich systematycznego odtwarzania według określonego schematu powodują, że dziecko jest wielokrotnie eksponowane na bodźce modelujące – w tym przypadku pozytywny dotyk, wsparcie werbalne w postaci uspokajających i kojących komunikatów słownych, które wytworzą trwałe wyobrażenie zachowania.


Słowa kluczowe


rodzic; dziecko wentylowane mechanicznie; teoria społecznego uczenia się

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Bandura, A. (2015). Teoria społecznego uczenia się. PWN.

Bąbel, P., Ostaszewski, P., & Suchowierska, M. (2014). Naśladowanie a uczenie się przez obserwację: porównanie perspektywy analizy zachowania i teorii społecznego uczenia się. Psychologia Rozwojowa, 19(3), 37–47.

Borys, M., & Kubicz, M. (2021). Raport: wentylacja mechaniczna w Polsce. JEDNYM TCHEM! Stowarzyszenie pacjentów na rzecz wentylacji domowej. https://ptmr.info.pl/wp-content/uploads/2025/01/Raport-WentylacjaMechaniczna.pdf

Czajkowska, M., Kulik, H., & Augustyniuk, K. (2020). Procedura mycia chorego w łóżku. In K. Augustyniuk & E. Grochans (Eds.), Check-listy czynności i zabiegów pielęgniarskich. Podstawy pielęgniarstwa (pp. 72–77). Wyd. Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.

Dębska, G., Zięba, M., & Krokosz, R. (2014). Domowa wentylacja mechaniczna – specyfika opieki pielęgniarskiej. In H. Kadučáková & M. Magerčiaková (Eds.), Nové trendy vo vzdelávaní a praxi zdravotníckych pracovníkov (pp. 21–34). VERBUM – vydavateľstvo KU.

Hołda, R. (2019). Między biologią a kulturą. Atrakcyjność fizyczna w badaniach międzykulturowych. Relacje Międzykulturowe, 1(5), 187–207.

Kamyk-Wawryszuk, A. (2023). Sytuacje trudne doświadczane przez rodziców dzieci wentylowanych mechanicznie w domu – wprowadzenie w problematykę. Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, 49, 142–156.

Kamyk-Wawryszuk, A. (2025). Touch as part of parent-child communication with a child mechanically ventilated at home – introduction to the issue. Specijalna Edukacija i Rehabilitacija, 24(3), 311–322. https://doi.org/10.5937/specedreh24-51583

Konieczna, I. (2019). Komunikacja osoby dorosłej z dzieckiem rozpoczynającym edukację – o wzajemności w rozmowie. Studium teoretyczno-empiryczne z udziałem dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wyd. APS.

Kózka, M., Wojtan, S., & Woźniok, E. (2011). Funkcjonowanie psychospołeczne opiekunów chorych wentylowanych mechanicznie w warunkach domowych. Problemy Pielęgniarstwa, 19(2), 185–193.

Migdał, M., Jarymowicz, T., Kalbowiak, J. Szreter, T., Świetliński, J., Musialik-Świetlińska, E., Książyk, J., & Łaniewski-Wołłk, P. (2007). Przewlekła wentylacja dzieci w warunkach domowych. Standardy Medyczne, 4, 376–378.

Niesporek-Szamburska, B. (2020). Przed lekturą. Dotyk i jego rola w komunikacji oraz w dziecięcej metaforze synestezyjnej. In B. Niesporek-Szamburska & M. Wójcik-Dudek (Eds.), Zmysły i literatura dla dzieci i młodzieży (pp. 11–25). Wyd. UŚ.

Olearczyk, T. (2023). Granice czułości – granice bliskości. Ujęcie interdyscyplinarne. Edukacja, Biologia i Środowisko, 1(79), 90–108. https://doi.org/10.24131/3247.230106

Płaczkiewicz, B. (2016). Teoria społecznego uczenia się a wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Społeczeństwo. Edukacja. Język, 4, 129–137.

Raniszewska-Wyrwa, A. (2014). Etyka dotyku. Aspekty etyczne wykorzystywania dotyku w praktykach terapeutycznych. Studia Philosophiae Christianae UKSW, 50(2), 85–104.

Stodulska, M., & Biłogan, L. (2016). Wybrane aspekty jakości życia chorych wentylowanych mechanicznie w warunkach domowych oraz ich opiekunów. Pielęgniarstwo w Anestezjologii i Intensywnej Opiece, 2(2), 33–40.

Telka, L. (2020). Dotyk w relacji dziecka i wychowawcy. Przykład żłobka. Chowanna, 2(55), 197–212. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.9859

Zagórska, B. (2013). Znaczenie dotyku we wspomaganiu rozwoju dziecka oraz jego zastosowanie w wybranych rodzajach terapii. Kultura i Wychowanie, 5, 179–192.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/pe.2025.9.25-36
Data publikacji: 2025-12-31 15:36:38
Data złożenia artykułu: 2025-05-23 20:36:36


Statystyki


Widoczność abstraktów - 12
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 5

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2025 Agnieszka Kamyk-Wawryszuk

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.