Partycypacyjna kultura kształcenia jako przestrzeń rozwijania sprawczości ucznia na przykładzie nauczania języka angielskiego

Streszczenie w języku polskim

Wprowadzenie: Sprawczość ucznia stanowi jedną z kluczowych kategorii współczesnej pedagogiki, jednak jej znaczenie oraz sposoby operacjonalizacji pozostają niejednoznaczne. W literaturze przedmiotu podkreśla się jej relacyjny i sytuacyjny charakter, ujawniający się w codziennych praktykach edukacyjnych. W edukacji językowej szczególnie widoczne jest napięcie między wymogami systemowymi a potrzebą aktywnego udziału ucznia w procesie uczenia się.

Cel badań: Celem badania było zrekonstruowanie obszarów i sposobów ujawniania się uczniowskiej sprawczości na lekcjach języka angielskiego jako języka obcego realizowanych w warunkach partycypacyjnej kultury kształcenia oraz rozpoznanie, jak uczniowie interpretują swój udział w tych lekcjach w odniesieniu do poczucia wpływu, odpowiedzialności, komunikacji i dalszego samodzielnego uczenia się języka.

Metoda badań: Badanie miało charakter jakościowy i interpretacyjny. Badanie zostało przeprowadzone w paradygmacie badań nauczycielskich (teacher-as-researcher approach), osadzonych w logice badań bliskich praktyce (close-to-practice). Dane zebrano za pomocą wywiadów fokusowych przeprowadzonych z ośmiorgiem uczniów szkoły ponadpodstawowej uczestniczących w innowacji pedagogicznej. Analiza danych miała charakter tematyczny.

Wyniki: Wyniki wskazują na wielowymiarowy charakter sprawczości uczniów, obejmujący sprawczość decyzyjną, refleksyjną, odpowiedzialnościową, sprawczość ujawniającą się w komunikacji pedagogicznej oraz sprawczość związaną z pracą nad błędami. Uczniowie postrzegali ją jako realny udział w organizowaniu procesu uczenia się oraz współtworzenie przebiegu działań dydaktycznych.

Wnioski: Sprawczość ucznia ma charakter relacyjny i sytuacyjny oraz stanowi efekt organizacji praktyki dydaktycznej, a nie zapisów formalnych. Kluczową rolę odgrywa autonomia nauczyciela oraz tworzenie kultury edukacyjnej sprzyjającej współuczestnictwu, refleksyjności i odpowiedzialności uczniów.