Depresja a preferencje metawartości u kobiet z zaburzeniami odżywiania
Streszczenie w języku polskim
Depresja współwystępuje z zaburzeniami odżywiania. Może poprzedzać ich rozwój, towarzyszyć objawom chorobowym lub stanowić ich następstwo, co niekorzystnie wpływa na przebieg, terapię i rokowanie zaburzeń. Wartości będące wskaźnikiem motywacji wiążą się z oceną stanu zdrowia psychofizycznego oraz podejmowaniem przez jednostkę zachowań zdrowotnych. Badania koncentrowały się na ustaleniu zależności pomiędzy nasileniem objawów depresji a preferowanymi przez kobiety z zaburzeniami odżywiania metawartościami. Ogółem przebadano 100 kobiet, w tym 50 z rozpoznaniem jadłowstrętu psychicznego oraz 50 ze zdiagnozowaną bulimią psychiczną, według klasyfikacji ICD-10. Zastosowano Skalę Depresji Hamiltona (HAM-D) oraz Portretowy Kwestionariusz Wartości (PVQ-R2) Schwartza. W grupie kobiet z anoreksją ujawniono silną dodatnią zależność pomiędzy nasileniem depresji a metawartością przekraczanie ja oraz korelację ujemną o znacznej sile między metawartością umacnianie ja a zaburzeniem afektywnym. W grupie kobiet z bulimią wystąpiła odwrotna zależność o umiarkowanej sile pomiędzy zaburzeniem afektywnym a metawartością umacnianie ja oraz umiarkowana korelacja ujemna pomiędzy metawartością otwartość na zmiany a nasileniem depresji. Postać zaburzeń odżywiania różnicuje siłę zależności pomiędzy analizowanymi zmiennymi. Najsilniejsze korelacje dotyczą metawartości rozlokowanych na wymiarze przekraczanie ja vs umacnianie ja i dotyczą kobiet z jadłowstrętem psychicznym.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Bardi, A., Schwartz, S. H. (2003). Values and behaviors: Strength and structure of relations. Personality and Social Psychology Bulletin, 29, 1207–1220.
Berkman, N.D., Lohr, K.N., Bulik, C.M. (2007). Outcomes of eating disorders: A systematic review of the literature. International Journal of Eating Disorders, 40, 293–309.
Boski, P. (2009). Kulturowe Ramy Zachowań Społecznych. Podręcznik psychologii międzykulturowej. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
Bulik, C.M., Thornton, L., Pinheiro K., Plotnicov, K., Klump, K.L., Brandt, H. (2008). Suicide attempts in anorexia nervosa. Journal of Psychosomatic Medicine, 70 (3) 378–383.
Bryant-Waugh, R., Lask, B. (1995). Eating disorders—an overview. Journal of Family Therapy, 17, 13-30.
Cieciuch, J., Schwartz, S. H. (2018). Pomiar wartości w kołowym modelu Schwartza. W: H. Gasiul (red.), Metody badania emocji i motywacji (s. 307-334). Warszawa: Wydawnictwo Difin
Cieciuch, J., Zaleski, Z. (2011). Polska adaptacja Portretowego Kwestionariusza Wartości Shaloma Schwartza. Czasopismo Psychologiczne,17 (2), 251-262.
Cieciuch, J. (2010). Nadzieja jako moderator związku poczucia koherencji z preferowanymi wartościami. Kwartalnik Naukowy, 2, 25-38.
Cieciuch, J., Schwartz, S. H. (2018). Pomiar wartości w kołowym modelu Schwartza. W: H. Gasiul (red.), Metody badania emocji i motywacji (s. 307-334).Warszawa: Wydawnictwo Difin
Dennis, A.B., Helfman, B.L. (2013). Postępowanie w zaburzeniach odżywiania się z współwystępującymi zaburzeniami związanymi z używaniem substancji psychoaktywnych. W M. Maine, B.H. McGilley, D.W. Bunnell (Red.), Leczenie zaburzeń odżywiania. Pomost między nauką a praktyką (255-256) Wyd. Elsevier Urban&Partner.
Fairburn, C.G. (2013). Terapia poznawczo-behawioralna i zaburzenia odżywiania. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Józefik, B. (2006). Relacje rodzinne w anoreksji i bulimii psychicznej. Kraków; Wydawnictwo UJ.
Kirenko, J., Wiatrowska, A. (2015). Otyłość. Przystosowanie i uwarunkowania. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Kucharska, K., Wilkos E. (2016). Zaburzenia odżywiania, (w:) M. Jarema (red.), Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
McCallum, K. (2013). Uważność w leczeniu zaburzeń odżywiania się. W M. Maine, B.H. McGilley, D.W. Bunnell (red.), Leczenie zaburzeń odżywiania. Pomost między nauką a praktyką. (419-420). Wrocław: Wydawnictwo Elsevier Urban &Partner.
Padraig, W., Stern J., Phelan, M. (2008). Psychiatria. Sedno Tom 1. Wrocław: Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner.
Presnell, K., Stice, E., Seidel, A., Madeley, M.C. (2009). Depression and eating pathology: Prospective reciprocal relations in adolescents. Clinical Psychology & Psychotherapy, 16, 357–365.
Pużyński, S., Wciórka, J. (2002). Narzędzia oceny stanu psychicznego. W: Psychiatria. Tom I. Podstawy psychiatrii (s. 275–291). Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner.
Ragby, R.M., Ryder, A.G., Schuller, D.R., Bagby, Marshall, M.B. (2004). The Hamilton Depression Rating Scale: has the gold standard become a lead weight? American Journal of Psychiatry, 161, 2163–2177.
Schwartz, H.J. (1986). Bulimia: Psychoanalytic perspectives, „Journal of the American Psychoanalytic Association”, 34 (2), 439-462.
Schwartz, S.H. (2006). Basic human volues: theory measurement and applications. Revue Francaise de Sociologie, 47 (4), 929-968.
Wiatrowska, A. (2019). Podmiotowe korelaty samooceny kobiet z zaburzeniami odżywiania. Kontekst edukacyjny. Lublin” Wydawnictwo UMCS.
Wiatrowska, A. (2023). The system of values and the severity of depression symptoms in women with eating disorders. Labor et Educatio, 11, 241-256.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2025.38.3.91-100
Data publikacji: 2026-01-30 08:09:51
Data złożenia artykułu: 2025-10-22 23:47:05
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Katarzyna Wiatrowska

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.