Pożyczka na rzecz małżonków a wydanie rzeczy tylko jednemu z nich – glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2025 r., I CSK 2783/23

Streszczenie w języku polskim

W stanie faktycznym, którego dotyczy glosowane postanowienie, małżonkowie zaciągnęli pożyczkę wspólnie, jednakże powództwo o zwrot pożyczki zostało oddalone w stosunku do żony, albowiem stwierdzono, że pożyczkodawczyni nie wykazała, aby doszło do wydania pożyczonych pieniędzy do rąk żony lub przeniesienia ich posiadania na jej rzecz w inny sposób. Stwierdzono, że pozwana żona nie mogła swobodnie dysponować przekazanymi jej mężowi pieniędzmi. Pożyczka została bowiem udzielona w celu polepszenia sytuacji finansowej spółki cywilnej, której mąż był wspólnikiem. To mąż dysponował wyłącznie pożyczonymi pieniędzmi, które przeznaczył w całości na potrzeby prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa, a żona nie miała możliwości korzystania z nich. W orzeczeniu nie uwzględniono jednak faktu, że przeznaczenie pożyczki na określony cel nie przesądza o niemożności korzystania z pożyczonych środków przez jednego z małżonków, albowiem może to być ich wspólna decyzja, a ponadto w niniejszej sprawie cel pożyczki miał de facto służyć pomnożeniu majątku wspólnego, małżonkowie zaś pokwitowali na piśmie odbiór pożyczonej kwoty. Późniejszy rozwód małżonków nie modyfikuje zasad ich odpowiedzialności, ponieważ za zobowiązania zaciągnięte wspólnie odpowiadają oni zarówno dotychczasowym majątkiem wspólnym (po rozwodzie przekształconym we współwłasność w częściach ułamkowych), jak i całymi majątkami osobistymi. Argumentację zawartą w glosowanym orzeczeniu należy więc ocenić krytycznie. Utrwalenie się przyjętej w nim nieprawidłowej wykładni pojęcia „wydania przedmiotu pożyczki” zagraża bowiem bezpodstawnym uchylaniem się części dłużników solidarnych od wykonania zobowiązań.