„Nierynkowy aspekt gospodarki Republiki Mołdawii”

Maciej Kowalczyk

Streszczenie w języku polskim


Celem artykułu jest naukowa próba opisania części gospodarki Republiki Mołdawii, funkcjonującej głównie na obszarze kontrolowanym przez rząd w Kiszyniowie, choć utrzymującej także związki z partnerami z separatystycznego regionu Naddniestrza, której uczestnicy przez lata wypracowali model biznesowy oparty o kontakty osobiste, obchodzenie lub łamanie obowiązujących przepisów prawa oraz wykorzystywanie majątku państwowego do generowania przychodów na poziomie, który trudno byłoby osiągnąć w warunkach rządów prawa, konkurencji i saturacji rynkowej przy aktywnie działających służbach zwalczających korupcję. Eksplanacja skupia się na osobach polityków i przedsiębiorców Vladimira Plahotniuca oraz Ilana Șora, przypadkach czołowych mołdawskich przedsiębiorstw i branży hazardowej. Wyzwaniem dla badacza jest dostępność oficjalnych dokumentów i danych. Analiza skupia się na dokumentach, publikacjach medialnych oraz wydarzeniach, które były szeroko komentowane przez opinię publiczną. Zebrane w toku procesu badawczego informacje oraz opinie pozwalają podjąć próbę oceny skali zawładnięcia mołdawskiej gospodarki przez niektóre grupy interesów, a także prześledzić działania mające na celu przeciwdziałanie korupcji i umniejszania zapłaty należności publiczno-prawnych.


Słowa kluczowe


Rynek, konkurencja, gospodarka, Republika, Mołdawii, Kiszyniów, Plahotniuc, Șor, hazard, sankcje, Lista, Magnickiego

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bibliogrfia

Typ bibliografii:

Dokumenty; artykuły w Internecie

Dokumenty

Infotag Analytics, wydanie 2 (549), opublikowane 22.01.2020 r.

Infotag Analytics, wydanie 5 (650), opublikowane 02.02.2022 r.

Infotag Analytics, wydanie 6 (651), opublikowane 09.02.2022 r.

Office for Democratic Institutions and Human Rights, REPUBLIC OF MOLDOVA, PRESIDENTIAL ELECTION, 1 and 15 November 2020, ODIHR Limited Election Observation MissionFinal Report, https://www.osce.org/files/f/

documents/1/5/479972.pdf, data dostępu na 08.09.2022 r.

Infotag Analytics, wydanie 34 (679), opublikowane 24.08.2022 r.

https://danubeports.eu/images/11_Tucher-Mathias von_GIFP_Danube_Ports_Day_17_Nov_2020_

compressed.pdf, data dostępu 20.08.2022 r.

Infotag Analytics, wydanie 40 (685), opublikowane 12.10.2022 r.

Государственная монополия наазартные игры: как российские нелегальные офшоры зарабатывают на несовершенном законодательстве республики Молдова https://legal-monitor.md/en/assets/img/pdf-files/Short_presentationRU.pdf, data dostępu 03.08.2022 r.

State monopoly on gambling games: how russian illegal offshore companies make money on the imperfect legislation of the republic of moldova, https://legal-monitor.md/en/assets/img/Doc/Research_offhoreEN.docx, data dostępu 03.08.2022 r.

Comisia pentru Situa{ii Excepfionale a Republicii Moldova, https://cancelaria.gov.md/sites/default/files/

dispozitia_cse_a_rm_nr.21_din_18.05.2022.pdf, data dostępu 26.11.2022 r.

https://www.parlament.md/StructuraParlamentului/Deputa%c8%9bii/tabid/87/Id/818/language/en-US/Default.aspx, data dostępu 26.11.2022 r.

Moldova's gambling black market, https://legal-monitor.md/en/projects/piata-gri-jocuri-de-noroc, opublikowane 19.05.2022 r.

HOTĂRÂRE Nr. 371, din 24-05-2011,cu privire la crearea Societăţii pe Acţiuni „Loteria Naţională a Moldovei” https://www.legis.md/cautare/getResults?doc_id=1807〈=ro, opublikowane 24-05-2011, data dostępu 08.08.2024 r.

HOTĂRÂRE Nr. HG639/2017, din 14.08.2017, cu privire la aprobarea obiectivelor și a condițiilor parteneriatului public-privat pentru dezvoltareaactivităților SA „Loteria Națională a Moldovei”, precum și a cerințelor generale privind selectarea partenerului privat, data dostępu 08.08.2024 r.

https://www.legis.md/cautare/downloadpdf/101587, opublikowane 14.08.2017, data dostępu 08.08.2024 r.

LEGE Nr. 257, din 16-12-2020, cu privire la modificarea unor acte normative, https://www.legis.md/cautare/

getResults?doc_id=124566〈=ro, data dostępu 08.08.2024 r.

Comunicat, http://www.lnm.md/uploads/editor/946f5d7b33040d86e17f50b4d0982a54.pdf, data dostępu 04.08.2022 r.

Sociological study.Moldavian citizens perception of lotteries and sports Betting, April 2022, https://legal-monitor.md/en/assets/img/pdf-files/sondajEN.pdf, data dostępu 04.08.2022 r.

Infotag Analytics, wydanie 43 (688), opublikowane 02.11.2022 r.

Global Magnitsky Act, https://www.state.gov/global-magnitsky-act, data dostępu 02.11.2022 r.

Global Magnitsky Sanctions, https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/sanctions-programs-and-country-information/global-magnitsky-sanctions, data dostępu 02.11.2022 r.

Artykuły w Internecie

https://www.metalferos.md, data dostępu 10.02.2022 r.

https://www.aommz.com/en, data dostępu 10.02.2022 r.

https://sheriff.md, data dostępu 10.02.2022 r.

https://ro.wikipedia.org/wiki/Ceslav_Ciuhrii, data dostępu 09.09.2022 r.

https://satulgerman.md, data dostępu 08.08.2024 r.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Natalia_Gordienko, data dostępu 08.08.2024 r.; https://www.instagram.com/natalitsa, data dostępu 08.08.2024 r.

https://regata.md, data dostępu 20.08.2022 r.

https://www.maib.md/en, data dostępu 08.08.2024 r.

http://www.audiovizual.md, data dostępu 12.10.2022 r.

https://gifp.md/en/operator-page, data dostępu 20.08.2022 r.

https://www.facebook.com/DanubeLogistics;

https://www.linkedin.com/company/ics-danube-

logistics-srl, data dostępu 08.08.2024 r.

https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.danube_logistics_holding_

bv.f0498da4dde2b950d3071c38f3cd87cb.html; data dostępu 08.08.2024 r.

https://www.danube-logistics.info, data dostępu 08.08.2024 r.

https://rocketreach.co/ics-bemol-retail-srl-profile_b5ce3d84f42e0918, data dostępu 08.08.2024 r.

In response to the EBRD's press release, BEMOL RETAIL is providing following statement, https://www.ipn.md/en/in-response-to-the-ebrds-press-release-bemol-retail-is-providing-following-state-7542_1080556.html, opublikowane 23.03.2021 r.; data dostępu 08.08.2024 r.

BEMOL accused of manipulating public opinion, https://timpul.md/language/en/articol/bemol-accused-of-manipulating-public-opinion-166567.html, data dostępu 08.08.2024 r.

Mathias von Tucher appointed as general director of Danube Logistics SRL, https://gifp.md/en/news/

mathias-von-tucher-appointed-as-general-director-of-danube-logistics-srl, 21.03.2019 r. data dostępu 08.08.2024 r.;

https://rocketreach.co/mathias-von-tucher-email_22189757, Mathias VON TUCHER, data dostępu 08.08.2024 r.

https://www.danubeports.eu/19-governance/advisory-group/49-thomas-moser, data dostępu 08.08.2024 r.

I. Ernst, EBRD takes over operator of Moldova’s sole port, https://www.intellinews.com/ebrd-takes-over-operator-of-moldova-s-sole-port-210908, opublikowane 20.05.2021 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Bemol Retail a câştigal definitiv procesul judiciar în Ţările de Jos, https://www.mold-street.com/?go=news&n=12689, opublikowane 15.09.2021 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

O. Cotruța, Bemol Retail a câștigat definitiv procesul judiciar în Olanda. Portul Giurgiulești s-ar putea întoarce proprietaruluiui, https://bani.md/bemol-retail-a-castigat-definitiv-procesul-judiciar-in-olanda-portul-giurgiulesti-s-ar-putea-intoarce-proprietaruluiui, opublikowane 15.08.2021 r. data dostępu 08.08.2024 r.;

ECO-BUS weekly digest, https://www.ipn.md/en/eco-bus-weekly-digest-7966_1081833.html, opublikowane 24.05.2021 r. data dostępu 08.08.2024 r.;

EBRD details investment in Moldova’s Giurgiuleşti Port, https://www.ipn.md/en/ebrd-details-investment-in-moldovas-giurgiulesti-port-7966_1082672.html, opublikowane 29.06.2021 r. data dostępu 08.08.2024 r.;

EBRD becomes owner of Giurgiulesti International Free Port, https://www.ipn.md/en/ebrd-becomes-owner-of-giurgiulesti-international-free-port-7966_1081730.html, opublikowane 19.05.2021 r., data dostępu 08.08.2024 r.

EBRD and Giurgiulești International Free Port, https://www.ebrd.com/documents/admin/giurgiuleti-international-free-port.pdf?blobnocache=true, data dostępu 08.08.2024 r.

I. Gulca, M. Necșuțu, The war between Aliyev and Moser: How the Giurgiulesti International Free Port became EBRD property, https://anticoruptie.md/en/investigations/economic/the-war-between-aliyev-and-moser-how-the-giurgiulesti-international-free-port-became-ebrd-property, opublikowane 21.05.2021 r.; data dostępu 08.08.2024 r.

Thomas Moser refutes rumors about acquisition of giurgiulesti port shares, http://www.infotag.md/economics-en/279357, 01.10.2019 r.; data dostępu 08.08.2024 r.

Statement of Thomas Moser, http://www.infotag.md/press_release_en/279349, opublikowane 01.10.2019 r. data dostępu 08.08.2024 r.;

Thomas Moser: Rafiq Aliyev is attempting to coerce me into agreeing to the sale of Danube Logistics Holding BV, https://timpul.md/language/en/articol/thomas-moser-rafiq-aliyev-is-attempting-to-coerce-me-into-agreeing-to-the-sale-of-danube-logistics-holding-bv-147350.html, data dostępu 08.08.2024 r.’

Bemol:Ȋndemn cărte Dl. Thomas Moser să respecte Republica Moldova şi legile acestaia, https://www.mold-street.com/?go=news&n=11814, opublikowane 02.03.2021 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

M. Necșuțu, Investigație: Cum a ajuns Portul Internațional Liber Giurgiulești din Republica Moldova în proprietatea BERD. Războiul dintre oamenii de afaceri Rafiq Aliyev și Thomas Moser, https://www.g4media.ro/investigatie-cum-a-ajuns-portul-international-liber-giurgiulesti-din-republica-moldova-in-proprietatea-berd-razboiul-dintre-oamenii-de-afaceri-rafiq-aliyev-si-thomas-moser.html, opublikowane 21.05.2021 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Îndemn către Dl.Thomas Moser să respecte Republica Moldova și legile acesteia,

https://realitatea.md/indemn-catre-dl-thomas-moser-sa-respecte-republica-moldova-si-legile-acesteia, opublikowane 03.03.2021 r., data dostępu 08.08.2024 r.

https://airport.md/en/contacts/airport-history#block3, data dostępu 08.08.2024 r.

https://profiles.rise.md/profile.php?id=200313094412; data dostępu 08.08.2024 r.;

https://profiles.rise.md/profile.php?id=200313094412〈=eng, data dostępu 08.08.2024 r.;

https://qoobus.com/en/company/md/societateacuraspunderelimitataaviainvest-__-1013600025635, data dostępu 08.08.2024 r.;

https://www.data2b.md/ro/companies/1013600025635/srl-avia-invest, data dostępu 08.08.2024 r.;

https://b2bhint.com/en/company/md/avia-invest-srl--1013600025635, data dostępu 08.08.2024 r.;

https://seenews.com/companies/company_profile/avia-invest-srl-425485, data dostępu 08.08.2024 r.;

M. Necsutu, Rothschild Company Abandons Bid to Run Moldova Airport, https://balkaninsight.com/2019/

/23/rothschild-company-abandons-bid-to-run-moldova-airport, opublikowane 23.12.2019r, data dostępu 08.08.2024 r..

Public Property Agency sues Avia Invest, https://www.ipn.md/en/public-property-agency-sues-avia-invest-7966_1073812.html, opublikowane 27.05.2020 r.; PPA increases amount claimed from Avia Invest,

https://www.ipn.md/en/ppa-increases-amount-claimed-from-avia-invest-7966_1074272.html, opublikowane 18.06.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

PPA asks Avia Invest to transfer back assets of Chisinau Airport,https://www.ipn.md/en/

ppa-asks-avia-invest-to-transfer-back-assets-of-chisinau-7966_1074793.html, opublikowane 10.07.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Ion Chicu about “Avia Invest”: We consider it didn’t fulfill obligations, https://www.ipn.md/en/ion-chicu-

about-avia-invest-we-consider-it-didnt-7967_1074800.html. opublikowane 11.07.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.

Igor Munteanu: We did not find confirmation that "Avia Invest" would have invested its own money in the Airport, https://www.ipn.md/en/igor-munteanu-we-did-not-find-confirmation-that-avia-invest-7967_1068672.html, 08.10.2019r., data dostępu 08.08.2024 r.;

“Avia Invest” asked to present cost basis for airport charges,

https://www.ipn.md/en/avia-invest-asked-to-present-cost-basis-for-airport-charges-7966_1072126.html, opublikowane

03.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Avia Invest invested in airport primarily from current activity, PPA vice director, https://www.ipn.md/

en/avia-invest-invested-in-airport-primarily-from-current-activity-ppa-7966_1080448.html, opublikowane 19.03.2021 r., data dostępu 08.08.2024 r.

Avia Invest reacts to request made by Civil Aviation Administration, https://www.ipn.md/en/

avia-invest-reacts-to-request-made-by-civil-aviation-administration-7966_1072548.html, opublikowane 30.03.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Avia Invest: Debts of over 22m lei represent part of penalties, https://www.ipn.md/en/

avia-invest-debts-of-over-22m-MDL-represent-part-of-7966_1073348.html, opublikowane 07.05.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Request to annul termination of contract to concede airport rejected, https://www.ipn.md/en/

request-to-annul-termination-of-contract-to-concede-airport-rejected-7967_1088029.html, opublikowane 23.02.2022 r., data dostępu 08.08.2024 r.

Moldovan NGO seeks cancellation of Chisinau airport concession, http://www.infotag.md/reports-en/767771, 09.12.2013 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Government’s airport concession decision was taken with gross violation of legislation – human right activist, http://www.infotag.md/reports-en/767686, opublikowane 07.10.2013 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Avia Invest assets’ takeover cannot take place if it affects state interests, deputy, https://www.ipn.md/en/

avia-invest-assets-takeover-cannot-take-place-if-it-affects-7965_1067667.html, opublikowane 23.08.2019 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Maia Sandu: There was no consultation between Government and NR Investments Ltd., https://www.ipn.md/

en/maia-sandu-there-was-no-consultation-between-government-and-nr-7966_1067769.html, opublikowane 29.08.2019 r., data dostępu 08.08.2024 r. ;

Igor Munteanu: Concession of Chisinau Airport involved serious violations, https://www.ipn.md/

en/igor-munteanu-concession-of-chisinau-airport-involved-serious-violations-7965_1067782.html, opublikowane 30.08.2019 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Ministry of Economy will order an audit of investments made at airport,

https://www.ipn.md/en/ministry-of-economy-will-order-an-audit-of-investments-made-7966_1067798.html, opublikowane 30.08.2019 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Igor Munteanu tells which steps should be taken to cancel the airport concession contra, https://www.ipn.md/en/igor-munteanu-tells-which-steps-should-be-taken-to-cancel-7967_

html, opublikowane 03.09.2019 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Igor Munteanu: Any proposals coming from Rothschild are poisonous and cannot be accepted, https://www.ipn.md/en/igor-munteanu-any-proposals-coming-from-rothschild-are-poisonous-and-7967_1067935.html, opublikowane 07.09.2019 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Parliament asks the Government to start the procedure of cancelling the Airport concession, https://www.ipn.md/en/parliament-asks-the-government-to-start-the-procedure-of-cancelling-7966_1068612.html, opublikowane 04.10.2019 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Igor Dodon about decision made by NR Investments Ltd, https://www.ipn.md/en/

igor-dodon-about-decision-made-by-nr-investments-ltd-7965_1070472.html, opublikowane 23.12.2019 r., data

dostępu 08.08.2024 r.;

Airport concessionaires want more transactions to be performed with Avia Invest, opinion,

https://www.ipn.md/en/airport-concessionaires-want-more-transactions-to-be-performed-with-avia-7978_1070488.html, opublikowane 24.12.2019 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Court of Auditors: Concession of airport is an equation with many unknowns, https://www.ipn.md/en/court-of-auditors-concession-of-airport-is-an-equation-with-7967_1071041.html, opublikowane 24.01.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Economy minister: Franchise agreement on airport can be terminated, https://www.ipn.md/en/economy-minister-franchise-agreement-on-airport-can-be-terminated-7967_1071276.html, opublikowane 05.02.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Those to blame for concession to detriment of state should be identified, MP, https://www.ipn.md/en/those-to-blame-for-concession-to-detriment-of-state-should-7965_1071961.html, opublikowane 05.02.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Approaches made to terminate contract with investor of Chisinau Airport, https://www.ipn.md/en/approaches-made-to-terminate-contract-with-investor-of-chisinau-airport-7965_1074787.html, opublikowane 10.07.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Avia Invest: Concession contract is not and cannot be terminated, https://www.ipn.md/en/avia-invest-concession-contract-is-not-and-cannot-be-terminated-7966_1074794.html, opublikowane 10.07.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Stockholm Arbitration Institute bans termination of contract for concession of airport, https://www.ipn.md/en/stockholm-arbitration-institute-bans-termination-of-contract-for-concession-of-7966_1075304.html, opublikowane 03.08.2020 r., data dostępu 08.08.2024 r.

Na podstawie informacji medialnych z datą dostępu 25.11.2022 r: http://www.infotag.md/m9_economics/303179/

https://www.ipn.md/ru/kishinevskiy-mezhdunarodnyy-aeroport-vozvrashchaetsya-v-sobstvennost-gosudarstva-7966_1093573.html

https://www.ipn.md/ru/avia-invest-reshenie-o-rastorzhenii-kontsessionnogo-dogovora-kishinevskogo-aerop-7966_1093574.html

https://noi.md/ru/obshhestvo/igori-muntyanu-koncessiya-ajeroporta-byla-prestupnoj-sdelkoj

https://noi.md/ru/politika/nataliya-gavrilica-litrówa-neobhodimye-ukazaniya-po-nemedlennoj-peredache-ajeroporta-v-gosupravlenie

DOC Chisinau International Airport included in list of assets that cannot be privatized, https://www.moldpres.md/en/news/2024/05/24/24003832, opublikowano 24.05.2024 r., data dostępu 08.08.2024 r.;

Aeroportul Chișinău nu mai poate fi privatizat: instituțiile publice au la dispoziție o lună pentru a ajusta actele; https://newsmaker.md/ro/aeroportul-chisinau-nu-mai-poate-fi-privatizat-institutiile-publice-au-la-dispozitie-o-luna-pentru-a-ajusta-actele/, opublikowano 24.05.2024 r., data dostępu 08.08.2024 r.

Aeroportul POATE fi privatizat. Curtea Constituțională a declarat neconstituțional amendamentul în acest sens votat de 55 de parlamentari, în cadrul ședinței din data de 21 mai, https://tvstar.md/aeroportul-poate-fi-privatizat-curtea-constitutionala-a-declarat-neconstitutional-amendamentul-in-acest-sens-votat-de-55-de-parlamentari-in-cadrul-sedintei-din-data-de-21-mai/, opublikowano 21.06.2024 r., data dostępu 08.08.2024 r.

https://www.transoilcorp.com, data dostępu 26.11.2022 r.

The Company History, https://www.transoilcorp.com/about-us/the-company-history, data dostępu 08.08.2024 r.

https://www.oaktreecapital.com, data dostępu 08.08.2024 r.

www.7777.md, data dostępu 20.07.2022 r.

https://www.lnm.md, data dostępu 03.08.2022 r.

Пошук по сайту: parimatch, https://antikor.com.ua/articles?search=parimatch, data dostępu 04.08.2022 r.

До уваги операторів, провайдерів телекомунікацій!, https://nkrzi.gov.ua/index.php?r=site%2Findex&pg=99&id=1870&language=uk&fbclid=IwAR3kZGEp3eOBf-7YoYf2BEYlKLeFLpaoTjMVKses_houAgsGfdkzfJRoNeo, data dostępu 04.08.2022 r.

Response to Corruption and Election Interference in Moldova, Press statement Antony J. Blinken, Secretary of State, https://www.state.gov/response-to-corruption-and-election-interference-in-moldova, opublikowane 26.10.2022 r., data dostępu 08.08.2024 r.

Treasury Targets Corruption and the Kremlin’s Malign Influence Operations in Moldova, https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy1049, opublikowane 26.10.2022 r., data dostępu 08.08.2024 r.

C. Belton, Russia’s security service works to subvert Moldova’s pro-Western government, https://www.washingtonpost.com/world/2022/10/28/russia-fsb-moldova-manipulation, opublikowane 28.10.2022 r., data dostępu 08.08.2024 r.

Interviu în exclusivitate cu Vladimir Plahotniuc - despre revenirea în politica moldovenească, https://tribuna.md/2022/10/28/interviu-in-exclusivitate-cu-vladimir-plahotniuc-despre-revenirea-in-politica-moldoveneasca, opublikowane 28.10.2022 r., data dostępu 08.08.2024 r.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/teka.2023.18.2.21-65
Data publikacji: 2026-01-09 14:23:17
Data złożenia artykułu: 2024-08-12 08:48:22


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Maciej Kowalczyk

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.