TEKA of Political Science and International Relations
Tematyka obejmuje politologiczną analizę procesów społecznych, gospodarczych, kulturowych i politycznych na poziomie państwa i na poziomie środowiska międzynarodowego. Przedmiotem szczególnego zainteresowania jest proces zmiany życia społecznego na wymienionych jego poziomach. Istotnym priorytetem – obok troski o wysoki poziom naukowy i innowacyjność podejmowanej tematyki – jest umiędzynaradawianie składu autorów tekstów. Do potencjalnych odbiorców czasopisma należą przede wszystkim środowiska akademickie, ale także praktycy polityki oraz wszyscy zainteresowani procesami zmiany współczesnego życia społeczno–politycznego Punkty MEiN: 40 ISSN: 1896-8279 e-ISSN: 2657-8581 Współczynnik odrzuceń nadsyłanych artykułów: ok. 10%
Pełny tekst licencji tutaj.
Prawa autorskie (c) 2026 Agnieszka Muchowska http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Handel bronią konwencjonalną stanowi jedną z ważnych kwestii międzynarodowych stosunków militarnych, ale jest także powiązany z płaszczyzną polityczną i ekonomiczną. Jego zakres obejmuje wywóz, przywóz, tranzyt, przeładunek oraz pośrednictwo, określane terminem „transfer”. Ze względu na swoją specyfikę prowadzi on do rozwoju i wzmocnienia potencjałów militarnych państw. Jednak proces ten może również generować wyścig zbrojeń oraz powstawanie zagrożeń militarnych, co przekłada się na poziom bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego. Paradoksalnie stanowi on tylko ułamek całkowitej wymiany handlowej, tj. ok. 1%. W tym zakresie ważny problem dotyczy prób regulowania transferu uzbrojenia. Działania w tym zakresie podejmowane w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych od początku lat 90. XX wieku obejmują kwestie rejestracji i kontroli eksportu oraz importu uzbrojenia konwencjonalnego. Szczególną uwagę zwrócono na międzynarodowy transfer broni strzeleckiej (ręcznej) oraz lekkiego uzbrojenia. Ważne miejsce w zakresie kontroli transferu uzbrojenia konwencjonalnego zajmujeTraktat o handlu bronią, który wszedł w życie 24 grudnia 2014 roku, jednak nie został podpisany lub ratyfikowany przez część państw będących ważnymi eksporterami lub importerami broni.
Prawa autorskie (c) 2026 Ireneusz Topolski http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Upadek syryjskiego reżimu Assada i rekonfiguracja rywalizacji Izrael–Iran
Po czternastu latach wojny domowej szybki upadek reżimu Assada zapoczątkował nową fazę na Bliskim Wschodzie. Izrael i Iran należą do państw, które zostały w regionie dotknięte tymi wydarzeniami w największym stopniu. Upadek reżimu zakończył scentralizowaną władzę, a także doprowadził do fragmentacji Syrii w mozaikę rywalizujących ze sobą aktorów. Usunięcie Assada poszerzyło strefę wpływów Izraela na północnym teatrze działań oraz otworzyło nowe możliwości regionalnego manewrowania strategicznego. Jednocześnie Izrael zyskał większą swobodę operacyjną w kształtowaniu wydarzeń wzdłuż swoich granic i zakłócaniu umacniania się sił przeciwnych, podczas gdy spójność osi Iran–Hezbollah–Syria, która niegdyś stanowiła jednolite wyzwanie dla Izraela, została osłabiona. W tym kontekście artykuł ma na celu odpowiedzieć na pytanie badawcze: w jaki sposób upadek syryjskiego reżimu Assada przekształcił strategiczną rywalizację między Izraelem a Iranem?
Prawa autorskie (c) 2026 Robin Kural http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Strategiczne wykorzystywanie przemocy wobec ludności cywilnej w wojnach domowych: Studium przypadku wojny domowej w Syrii
Artykuł analizuje strategiczne wykorzystywanie przemocy wobec ludności cywilnej w wojnach domowych, odwołując się do wojny domowej w Syrii jako studium przypadku. W pracy zastosowano teorie przemocy strategicznej jako ramy analityczne służące wyjaśnieniu, w jaki sposób i dlaczego rządy autorytarne wykorzystują przemoc wobec ludności cywilnej jako narzędzie polityczne, ze szczególnym uwzględnieniem przypadku Syrii. Badanie ma charakter jakościowego studium przypadku i opiera się na metodzie analizy dokumentów. Wyniki wskazują, że różne formy przemocy wobec ludności cywilnej podczas wojny domowej w Syrii były stosowane przede wszystkim przez rząd Baszara al-Asada i jego sojuszników jako strategiczny instrument utrzymywania kontroli nad zagrożeniami politycznymi w czasie konfliktu oraz kształtowania powojennego porządku politycznego. Artykuł wnosi wkład do badań nad konfliktami oraz nad przemocą polityczną.
Prawa autorskie (c) 2026 Ibrahim Akkan http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Powstanie i schyłek osi oporu: dążenia Iranu do dominacji regionalnej na Bliskim Wschodzie
Artykuł analizuje ewolucję Osi Oporu – nieformalnego sojuszu polityczno-wojskowego utworzonego i kierowanego przez Islamską Republikę Iranu – w pierwszym ćwierćwieczu XXI wieku. Sojusz ten, skupiający szyickie ruchy islamistyczne, palestyńskie nacjonalistyczne ugrupowania zbrojne oraz – do momentu jego upadku w 2024 roku – syryjski rząd pod przywództwem Baszara al-Asada, dążył do przeciwdziałania wpływom Stanów Zjednoczonych i Izraela na Bliskim Wschodzie. Oś była i pozostaje kluczowym czynnikiem napędzającym głęboką transformację międzynarodowego środowiska bezpieczeństwa, stanowiąc fundament wielkiej strategii Iranu w regionie. W opracowaniu przeanalizowano stopniowy wzrost znaczenia Osi w pierwszych dwóch dekadach XXI wieku, w kontekście wykorzystania przez Iran skutków inwazji na Irak w 2003 roku oraz wydarzeń Arabskiej Wiosny. Wypełniając próżnie władzy pozostawione przez innych aktorów, Iran zdołał rozszerzyć swoje wpływy regionalne kosztem rywali: Stanów Zjednoczonych, Izraela, monarchii arabskich Zatoki Perskiej oraz Turcji. Oś odegrała kluczową rolę w zwalczaniu salafickich ugrupowań dżihadystycznych, jednocześnie zabezpieczając interesy bloku i wzmacniając jego legitymizację jako dostawcy bezpieczeństwa. Jednak zabójstwo generała Kasema Sulejmaniego w 2020 roku oraz wydarzenia zapoczątkowane atakiem Hamasu na Izrael z 7 października 2023 roku znacząco osłabiły potencjał sojuszu i nadwyrężyły jego prestiż. W artykule wskazano, że choć Oś Oporu stanowi unikalną sieć dysponującą zdolnościami w zakresie wojny asymetrycznej, odpornością ideologiczną oraz niekonwencjonalnymi strukturami dowodzenia – realizującą długofalową strategię napięcia i wyczerpania – staje się ona coraz bardziej podatna na zagrożenia. Ograniczenia zasobowe, narastająca presja ze strony przeciwników, pojawiające się kryzysy przywództwa oraz nowe uwarunkowania międzynarodowe przyczyniają się do przekształcania regionalnej równowagi sił i rodzą pytania o przyszłość irańskiej polityki zagranicznej.
Prawa autorskie (c) 2026 Michał Hunicz http://creativecommons.org/licenses/by/4.0