Wpis do rejestru zabytków jako forma ochrony administracyjnoprawnej

Streszczenie w języku polskim

Artykuł ma charakter naukowo-badawczy i dotyczy wpisu do rejestru zabytków jako jednej z podstawowych form administracyjnoprawnej ochrony dziedzictwa kulturowego w polskim systemie prawnym. Ta problematyka ma istotne znaczenie z punktu widzenia zarówno realizacji konstytucyjnego obowiązku ochrony dziedzictwa narodowego, jak i ochrony praw właścicieli obiektów posiadających wartość historyczną, naukową lub artystyczną. Celem artykułu jest analiza charakteru prawnego wpisu do rejestru zabytków, procedury jego dokonywania oraz skutków prawnych wynikających z ograniczenia w sferze prawa własności właściciela lub posiadacza zabytku. Szczególną uwagę poświęcono relacji pomiędzy ochroną dziedzictwa kulturowego a konstytucyjną ochroną prawa własności. W artykule przyjęto tezę, że wpis do rejestru zabytków stanowi najważniejszy instrument indywidualnej ochrony zabytków, ale jego stosowanie wymaga zachowania proporcjonalności ingerencji administracji publicznej w prawa właściciela. W badaniach wykorzystano metodę dogmatycznoprawną, polegającą na analizie obowiązujących przepisów prawa, orzecznictwa sądów administracyjnych oraz poglądów doktryny. Zakres badań obejmuje polski system prawny, ze szczególnym uwzględnieniem regulacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wartość poznawcza artykułu polega na syntetycznym ujęciu problematyki wpisu do rejestru zabytków oraz wskazaniu znaczenia tej instytucji dla praktyki funkcjonowania administracji publicznej w obszarze ochrony dziedzictwa kulturowego.