Wyślij tekst przez e-mail 
Prawo i Sprawiedliwość w wyborach do Parlamentu Europejskiego 2004–2024
Streszczenie w języku polskim
Celem artykułu jest analiza porównawcza udziału Prawa i Sprawiedliwości w wyborach do Parlamentu Europejskiego w latach 2004–2024. W badaniach wykorzystano materiały wyborcze, wypowiedzi liderów, wyniki wyborcze, dane statystyczne oraz opracowania naukowe i publicystyczne. Do analizy zastosowano koncepcje populizmu rozumianego jako dyskurs i retoryka polityczna. W artykule przyjęto założenie zgodnie z którym Prawo i Sprawiedliwość jest największym ugrupowaniem populistycznym na polskiej scenie politycznej. W toku badań odnotowano, że Prawo i Sprawiedliwość z wyborów na wybory zyskiwało wzrost poparcia i liczby mandatów, by w 2019 roku zająć pierwsze miejsce. Badania potwierdziły, że w kampaniach wyborczych przed euro wyborami uwaga skupiała się przede wszystkim na kwestiach krajowych, jednak coraz więcej miejsca zajmowała problematyka europejska, dotycząca przede wszystkim modelu oraz regulacji UE i ich wpływu na polski interes narodowy oraz bezpieczeństwo Polski i Polaków. Potwierdzony został plebiscytarny charakter eurowyboróww2019 i 2024 roku.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Akcja PiS „obroń swoje prawo” przed wyborami do Parlamentu Europejskiego, https://www.tvp.info/42604798/akcja-pis-obron-swoje-prawo-przed-wyborami-do-parlamentu-europejskiego (access: 12.10.2025).
Antoszewski, A., Żukiewicz, P. 2024. Exploring Party Switching in East-Central European Legislatures Party Drifters, Mavericks, and Chameleons, Routledge, London–New York.
Deklaracja Krakowska, Kraków, kwiecień 2004, http://www.pis.org.pl (access: 12.10.2025).
Eatwell, R., Goodwin, M. 2018. National Populism. The Revolt against Liberal Democracy, Pelican Books, London.
„Europa solidarnych narodów” – program polityki europejskiej Prawa i Sprawiedliwości, Uchwała Zarządu Głównego Prawa i Sprawiedliwości z dnia 28 maja 2004 r., http://www.pis.org.pl (access: 12.10.2025).
Europe’s New Headache, “The Economist”, 5.12.2015, https://www.economist.com/leaders/2015/12/03/europes-new-headache (access: 12.10.2025).
Eurowybory 2004. 2005, [in:], Kandydaci i programy, I. Słodkowska, M. Dołbakowska (eds.), ISP PAN, Warszawa.
Fuksiewicz, A., Szczepanik, M. 2010. Krajowe wybory o europejską stawkę. Kampania polityczna przed wyborami do Parlamentu Europejskiego, [in:] W stronę europejskiego demos? Polskie wybory do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku w perspektywie porównawczej, J. Kucharczyk, A. Łada (eds.), Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.
Gołdyn, D., 2019. Kaczyński przebija wszystkich: 500 plus na każdą krowę i 100 zł na tucznika, https://wiadomosci.radiozet.pl/Polska/Jaroslaw-Kaczynski-500-plus-na-kazda-krowe-i-100-zl-na-tucznika (access: 12.10.2025).
Hawkins, K.A., Kaltwasser, R.C. (2019). Introduction. The Ideational Approach, [in:] The Ideational Approach to Populism Concept, Theory, and Analysis, K.A. Hawkins, R.E. Carlin, L. Littvay, R.C. Kaltwasser (eds.), Routledge, London–New York.
Inauguracja kampanii PiS do Parlamentu Europejskiego, 27.04.2024, https://www.facebook.com/watch/live/?ref=watch_permalink&v=1471565207089248 (access: 12.10.2025).
Indeks autorytarnego populizmu, www.populismindex.com (access: 12.10.2025).
Jarosław Kaczyński: „Polska w Unii stanie się europejskim mocarstwem”, 2003. http://www.pis.org.pl/article.php?id=2723 (access: 12.10.2025).
Jarosław Kaczyński: „Silna Polska w Europie”, 2003, http://www.pis.org.pl/article.php?id=2803 (access: 12.10.2025).
Kampania referendalna w mediach publicznych, http://www.ppr.pl/artykul-kampania-referendalna-w-mediach-publicznych-58166-dzial-13.php (access: 12.10.2025).
Konwencja PiS we Wrocławiu – trzy tysiące żółtych kartek dla PO, https://www.wprost.pl/kraj/160854/konwencja-pis-we-wroclawiu-trzy-tysiace-zoltych-kartek-dla-po.html
Lewandowski, A. 2022. Zagrożona tożsamość jako element narodowego populizmu. Przypadek politycznego stylu Prawa i Sprawiedliwości, “Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis”, vol. 29, pp. 3–16.
Lewandowski, A., Polakowski, M. 2018. Elites vs. the People: Populism in the Political Thought of Law and Justice, “Annales UMCS, sectio K: Politologia”, vol. 25(2), pp. 146–163.
Manifest wyborczy Prawa i Sprawiedliwości 2005, [in:] Eurowybory 2004. Kandydaci i programy, I. Słodkowska, M. Dołbakowska (eds.), ISP PAN, Warszawa.
Marczewska-Rytko, M. 2006. New Populism – Ideological-Institutional Dimension, [in:] Populizm na przełomie XX i XXI wieku. Panaceum czy pułapka dla współczesnych społeczeństw? M. Marczewska-Rytko (ed.), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Marczewska-Rytko, M. 1999–2000. Populist Trend in Poland, „Polish Political Science Yearbook”.
Marczewska-Rytko, M. 2011a. Teoretyczne aspekty współczesnego populizmu, “Krakowskie Studia Międzynarodowe”, vol. 8(4), pp. 7–17.
Marczewska-Rytko, M. 2011b. Wymiar populistyczny funkcjonowania partii politycznych w Polsce, [in:] Partie i systemy partyjne III RP, K. Kowalczyk (ed.), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Mierzyńska, A., 2019. Obalamy mity. W sieci to Koalicja miała program, PiS tylko straszył, a Konfederację uwielbiali fejkowi użytkownicy, https://oko.press/tag/wybory-do-parlamentu-europejskiego-2019/ (access: 12.10.2025).
Müller, J.-W. 2016. What is Populism?, University of Pennsylvania Press, Philadelphia.
Nordsieck, W. 2015. Poland, [in:] Parties and Elections in Europe, http://parties-and-elections.eu/poland.html (access: 12.10.2025).
Norris, P. 2019. Varieties of Populist Parties, “Philosophy & Social Criticism”, vol. 45(9–10), pp. 981–1012.
Norris, P. 2020. Measuring Populism Worldwide, “Party Politics”, vol. 26(6), pp. 697–717.
Norris, P., Inglehart, R. (2019). Cultural Backlash: Trump, Brexit, and Authoritarian Populism, Cambridge University Press, Cambridge.
Nowoczesna, solidarna, bezpieczna Polska. Program Prawa i Sprawiedliwości, 2010, [in:] Eurowybory 2009. Kandydaci i programy, I. Słodkowska, M. Dołbakowska (eds.), INP PAN, Warszawa.
Obacz, P. 2017. Monizm polityczny jako wyraz populizmu. Rozważania teoretyczne na przykładzie dokumentów ideologiczno-programowych Prawa i Sprawiedliwości, Solidarnej Polski i Polski Razem, [in:] Autorytarny populizm w XXI wieku. Krytyczna rekonstrukcja, F. Pierzchalski, B. Rydliński (eds.), Centrum im. Ignacego Daszyńskiego, Warszawa.
Państwowa Komisja Wyborcza. pkw.gov.pl (access: 12.10.2025).
„Piątka Kaczyńskiego”, https://www.money.pl/gospodarka/piatka-kaczynskiego-jakie-propozycje-znalazly-sie-w-obietnicach-pis-i-kiedy-zostana-wprowadzone-6360749894059649a.html (access: 12.10.2025).
PiS program wyborczy, https://wiadomosci.radiozet.pl/Eurowybory-2019/Wiadomosci/Program-wyborczy-PiS-2019-wybory-do-Parlamentu-Europejskiego-PROGRAM-POLITYCZNY-PiS (access: 12.10.2025).
Program PiS, Bezpieczna przyszłość Polaków, https://app.isppan.waw.pl/wp-content/uploads/2024/04/2.2.11.4.1.pdf (access: 12.10.2025).
Program PiS, Zdrowie, praca, rodzina, https://app.isppan.waw.pl/wp-content/uploads/2024/04/1.72.14.2.pdf (access: 12.10.2025).
Przyłęcki P. 2012. Populizm w polskiej polityce. Analiza dyskursu polityki, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa.
Radek R. 2010.Kampania wyborcza Prawa i Sprawiedliwości do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku, “Athenaeum. Polskie Studia Polityczne”, vol. 23, pp. 51–68.
Styczyńska, N. 2018. Więcej czy mniej Europy. UE i integracja europejska w dyskursie polskich partii politycznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Szczerbiak, A., Taggart, P.A. 2008. Opposing Europe?: The Comparative Party Politics of Euroscepticism. Vol. 1: Case Studies and Country Surveys, Oxford University Press, Oxford.
van Kessel, S. 2015. Populist Parties in Europe: Agents of Discontent?, Palgrave Macmillan, Basingstoke–New York.
Wodak, R. 2008. Dyskurs populistyczny: retoryka wykluczenia a gatunki języka pisanego, [in:] Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej, A. Duszak, N. Fairclough (eds.), Universitas, Kraków.
Wojtasik, W. 2010.Polskie wybory do Parlamentu Europejskiego w świetle koncepcji ich peryferyczności, [in:] Wybory do Parlamentu Europejskiego. Prawne, polityczne i społeczne aspekty wyborów, A. Sokala, B. Michalak, A. Frydrych, R. Zych (eds.), TNOiK, Toruń.
Wysocka, O. 2010. Europa dla Europejczyków? Populizm w wyborach do Parlamentu Europejskiego, [in:] W stronę europejskiego demos? Polskie wybory do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku w perspektywie porównawczej, J. Kucharczyk, A. Łada (eds.), Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.
Zuba, K. 2006. Populistyczne nurty eurosceptycyzmu, [in:] Populizm na przełomie XX I XXI wieku. Panaceum czy pułapka dla współczesnych społeczeństw?, M. Marczewska-Rytko (ed.), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Zuba, K. 2010. Polskie partie eurosceptyczne w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku, “Athenaeum. Polskie Studia Polityczne”, vol. 23, pp. 83–97.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/k.2025.32.2.99-118
Data publikacji: 2026-01-19 00:09:23
Data złożenia artykułu: 2025-10-28 17:01:10
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Maria Marczewska-Rytko
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.