Relacyjne uwarunkowania nastroju uczniów – na przykładzie badania uczniów Technikum i Szkoły Branżowej I Stopnia.

Michał Stefan Kwiatkowski

Streszczenie w języku polskim


W artykule przedstawiono teoretyczne i empiryczne ujęcie relacyjnych uwarunkowań nastroju młodzieży. W części teoretycznej zaprezentowano koncepcję współczesnych relacji międzyludzkich w perspektywie rodziny, szkoły, grup rówieśniczych oraz szeroko rozumianego kontekstu społeczno-technologicznego. Ukazano, że obniżona jakość relacji rodzinnych, przeciążenie dorosłych obowiązkami oraz niejednoznaczność relacji w środowisku szkolnym mogą wpływać na kształtowanie nastroju adolescentów. Podkreślono również znaczenie pozytywnych więzi rówieśniczych oraz rolę stresorów zewnętrznych, takich jak niepewność przyszłości czy globalne wydarzenia. Celem badania było ustalenie, w jakim zakresie relacje szkolne, rówieśnicze i zewnętrzne współokreślają nastrój uczniów na początku roku szkolnego. Postawiono pytania dotyczące wpływu relacji z nauczycielami i szkołą, relacji rówieśniczych oraz czynników zewnętrznych na ogólny nastrój młodzieży. Zastosowano sondaż diagnostyczny; narzędzie stanowiła ankieta on-line, którą wypełniło 142 uczniów technikum i szkoły branżowej. Analizy statystyczne obejmowały prezentację częstości oraz korelacje r-Pearsona. Wyniki wskazały, że najsilniejszy związek z nastrojem mają relacje rówieśnicze, natomiast relacje szkolne i zewnętrzne wykazują słabsze, częściowo incydentalne zależności. Zwrócono uwagę na niepokojąco niską rolę szkoły w kształtowaniu nastroju uczniów oraz potrzebę pogłębionych badań nad jakością relacji nauczyciel–uczeń.


Słowa kluczowe


nastrój uczniów, relacje rówieśnicze, relacje szkolne, dobrostan młodzieży, relacje społeczne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Barabas, M. (2019). Autorytety w życiu współczesnej młodzieży. Edukacja – Technika – Informatyka, 3(29), 15–20.

Brudzińska, P., Godawa, S. (2021). Sytuacja psychospołeczna uczniów podczas pandemii COVID-19 – przegląd badań 2020–2021.04. Acta Universitatis Nicolai Copernici, Pedagogika, XLI(1), 123–146.

Hajnicz, W., Konieczna, A. (2018). Proces włączenia się dziecka do grupy. O sformalizowanych regułach funkcjonowania. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Jankowski, K.S. (2011). W rytmie nastroju. W: E. Goryńska, M. Ledzińska, M. Zajenkowski (red.), Nastrój. Modele, geneza, funkcje (s. 55–72). Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Jegier, A. (2020). Media jako zagrożenia i szanse dla rozwoju społecznego dziecka. W: N. Bednarska (red.), Dziecko – media – rozwój. O konsekwencjach obecności mediów w życiu dziecka (s. 121–138). Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Mazurowska, A. (2023). Zintensyfikowane działania rodziców jako cecha współczesnego rodzicielstwa. Rozważania teoretyczne. Studia Edukacyjne, 71, 107–117.

Musiał, E. (2021). Nauczyciel w świecie VUCA – co to znaczy? W: D. Kaźmierczak, J. Ropski, O. Wasiuta, W. Zakrzewski (red.), Edukacja w świecie VUCA – szanse, wyzwania, zagrożenia (s. 67–83). Kraków: Wydawnictwo LIBRON.

Nowicka, M. (2012). Regulacja nastroju w lęku i depresji. Doniesienie z badań. Studia Psychologiczne, 50(2), 43–60.

Paczuska, K. (2025) (red.). Nauczycielki i nauczyciele o pracy w zawodzie. Wyniki Międzynarodowego Badania Nauczania i Uczenia się TALIS 2024. Warszawa: Instytut Badań

Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy.

Radoń, E., Samochowiec, A. (2017). Percepcja relacji rodzinnych a depresyjność młodzieży z rodzin

o różnym typie. Pomeranian Journal of Life Sciences, 63(4), 82–87.

Sandel, M. (2020). Tyrania merytokracji. Co się stało z dobrem wspólnym? Warszawa: PWN.

Stawska, M. (2022). Młodzież NEET we fragmentarycznej rzeczywistości społecznej – próba charakterystyki. Studia Edukacyjne, 66, 113–134.

Stoiński, A. (2018). Przeobrażenia idei sprawiedliwości społecznej część II: sprawiedliwość spo

łeczna jako sprawiedliwość wyrównawcza. Roczniki Filozoficzne, LXVI(1), 99–114.

Szada-Borzyszkowska, J. (2008). Sytuacja dziecka zdolnego w szkole. W: M. Wróblewska (red.), Kształcenie i promowanie uczniów zdolnych (s. 90–99). Białystok: Trans Humana Wydawnictwo Uniwersyteckie.

Tomaszewska-Lipiec, R. (2017). Praca zawodowa a funkcjonowanie rodziny – analizy i refleksje.

Studia Edukacyjne, 43, 165–176.

Valkenburg, P.M., Meier, A., Beyens, I. (2022). Social media use and its impact on adolescent mental health – umbrella review of the evidence. Current Opinion in Psychology, 44, 58–68.

Wrzosek, M. (2019) (red.). Zjawisko dezinformacji w dobie rewolucji cyfrowej. Państwo. Społeczeństwo. Polityka. Biznes. Warszawa: NASK Cyber Policy.

Zapf, H., Boettcher, J., Haukeland, Y., Orm, S., Coslar, S., Fjermestad, K. (2023). A systematic review of the association between parent-rated/ adolescent-rated parent–child communication quality and adolescent mental health. Journal of Child Psychology and Psychiatry Advances, 4(2). DOI: 10.1002/jcv2.12205.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2025.38.3.177-192
Data publikacji: 2026-01-30 08:10:08
Data złożenia artykułu: 2025-11-27 21:48:01


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Michał Stefan Kwiatkowski

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.