Listy ze starego obozu by Bolesław Prus in the Context of Aleksander Głowacki’s Journalism in “Opiekun Domowy”

Urszula Kowalczuk

Abstract


This article focuses on the first text by Aleksander Głowacki signed with the pseudonym Bolesław Prus, Listy ze starego obozu, published in 1872 in the “Opiekun Domowy.” The aim is to situate this work within the original context of the publication, a context shaped in part by the author’s own journalistic pieces (Sprawy dziecinne and Nasze grzechy). A comparative analysis of the texts was conducted. The study demonstrates that Prus consistently established the thematic foundations of his writing from the very beginning of his career; consequently, his earliest works merit fresh scholarly examination.

Keywords


Bolesław Prus; Aleksander Głowacki; Listy ze starego obozu; Sprawy dziecinne; Nasze grzechy; journalism

Full Text:

PDF (Język Polski)

References


[B. Prus]. (1872). Nasze grzechy. Opiekun Domowy, 22.

[Krzemiński, Stanisław]. (1872). Przegląd prasy periodycznej. Kłosy, 365.

Al. G. [B. Prus]. (1872). Sprawy dziecinne. II. Opiekun Domowy, 23.

Al. G. [B. Prus]. (1872). Sprawy dziecinne. III. Opiekun Domowy, 28.

Al. G. [B. Prus]. (1872). Sprawy dziecinne. Opiekun Domowy, 19.

Doliński, Gustaw. (1897). Z księgi pamiątek. Kurier Codzienny, 1.

Echa warszawskie. (1872). Przegląd Tygodniowy, 22.

Fita, Stanisław. (1980). Pokolenie Szkoły Głównej. Warszawa: PIW.

Gloger, Maciej. (2007). Bolesław Prus i dylematy pozytywistycznego światopoglądu. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Kabzińska, Łucja. (1996). Geneza i rozwój pedagogiki pozytywizmu warszawskiego w świetle publicystyki „obozu młodych”. Olsztyn: WSP.

Karłowicz, Jan, Kryński, Adam Antoni, Niedźwiedzki, Władysław (red.). (1900). Słownik języka polskiego. T. 2. Warszawa: W drukarni E. Lubowskiego i S-ki.

Kary jako systemat wychowawczy. (1872). Przegląd Tygodniowy, 21.

Kowalczuk, Urszula. (2025). Miejsce i status „Opiekuna Domowego” w pracach literaturoznawczych i prasoznawczych. Rocznik Historii Prasy Polskiej, 27 (78), s. 11–27.

Kulczycka-Saloni, Janina. (1975). Bolesław Prus. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Linde, Samuel Bogumił. (1809). Słownik języka polskiego. T. 2, cz. 1. Warszawa: Drukarnia XX. Pijarów.

Martuszewska, Anna. (2003). Bolesława Prusa „prawidła” sztuki literackiej. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Martuszewska, Anna. (2014). Wstęp (II. Notatki „lubelskie” i brulion-pamiętnik). W: Bolesław Prus, Notatki twórcze. T. 1. Notatki „lubelskie” (s. 8–31). Warszawa–Lublin: Neriton.

Melkowski, Stefan. (1963). Poglądy estetyczne i działalność krytycznoliteracka Bolesława Prusa. Warszawa: PIW.

Tyszkiewicz, Teresa, Szweykowski, Zygmunt. (1981). Nowy Korbut. Literatura pozytywizmu i Młodej Polski. T. 17. Warszawa: PIW.

Ochorowicz, Julian. (1962). Przed trzydziestu laty. W: Wspomnienia o Bolesławie Prusie (s. 23–40). Warszawa: PIW.

Osiński, Dawid Maria. (2013). Realizm wyliczony? Prusa algorytmiczne teorie bytu, kompozycji i języka („Notatki o kompozycji” i nie tylko) (s. 269–290). W: Ewa Paczoska, Bartłomiej Szleszyński, Dawid Osiński (red.), Realiści, realizm, realność. W stulecie śmierci Bolesława Prusa. Warszawa: NCK.

Płachecki, Marian. (2009). Wojny domowe. Szkice z antropologii słowa publicznego w dobie zaborów (1800–1880). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.

Prus, Bolesław. (1950). Słówko o krytyce pozytywnej. (Poemat realistyczny w 6 pieśniach). W: Bolesław Prus, Pisma. T. 29: Studia literackie, artystyczne i polemiki (s. 163–212). Warszawa: Książka i Wiedza.

Prus, Bolesław. (2014). Listy ze starego obozu. W: Bolesław Prus, Humoreski, nowele, opowiadania. T. 1: 1864–1874 (s. 141–176). Warszawa–Lublin: Neriton.

Prus, Bolesław. (2014a). Notatki twórcze. T. 1: Notatki „lubelskie” (s. 71–188). Warszawa–Lublin: Neriton.

Prus, Bolesław. (2017). Korespondencja. T. 1: Listy Bolesława Prusa. Warszawa–Lublin: Neriton.

Sobieraj, Tomasz. (2016). Jak przysposobić do „patrzenia w słońce prawdy”? Rola publicystyki wczesnego pozytywizmu w kształtowaniu nowoczesnej świadomości kulturowej. W: Publicystyka kulturalna wczesnego pozytywizmu polskiego. Antologia (s. 7–23). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.

Sonczyk, Wiesław. (2000). Bolesław Prus. Publicysta – redaktor – teoretyk prasy. Warszawa: Elipsa.

Spytkowski, Józef. (1963). Bolesław Prus w kręgu empiryzmu. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, 59, s. 187–202.

Szweykowski, Zygmunt. (1972). Twórczość Bolesława Prusa. Warszawa: PIW.

Tokarzówna, Krystyna. (1981). Młodość Bolesława Prusa. Warszawa: PIW.

Tyszkiewicz, Teresa. (1971). Bolesław Prus. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Warzenica-Zalewska, Ewa. (1978). Przełom scjentystyczny w publicystyce warszawskiego „obozu młodych”. (Lata 1866–1876). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Wroczyński, Ryszard. (1958). Wstęp. W: Pedagogika pozytywizmu warszawskiego. Piotr Chmielowski, Aleksander Głowacki, Henryk Wernic, Aleksander Świętochowski, Aniela Szycówna (s. I–LXV). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Żabski, Tadeusz. (2014). Małe formy literackie Bolesława Prusa. W: Bolesław Prus, Humoreski, nowele, opowiadania. T. 1: 1864–1874 (s. 9–20). Warszawa–Lublin: Neriton.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/ff.2026.44.1.87-101
Date of publication: 2026-10-12 14:11:16
Date of submission: 2026-05-27 22:53:35


Statistics


Total abstract view - 0
Downloads (from 2020-06-17) - PDF (Język Polski) - 0

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2026 Urszula Kowalczuk

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.