Negatywny językowy obraz Polski zawarty w podróżopisarstwie angielskim drugiej połowy XVIII w.

Maciej Laskowski, Leszek Szymański

Streszczenie w języku polskim


Nadrzędnym celem artykułu jest analiza językowego obrazu Polski i Polaków zawartego w wybranych pozycjach podróżopisarstwa angielskiego (English travel writing) drugiej połowy XVIII w. Obraz ten – subiektywny z założenia w wypadku tego typu tekstów – wyszedł spod pióra angielskich twórców, którzy w owym czasie osobiście podróżowali po Polsce i ją opisywali. Jest to obraz niemal całkowicie nieprzychylny Polsce i polskości, co w znacznym stopniu potwierdza wyniki dotychczasowych badań w tym zakresie. Aby zrealizować powyższy cel, została również podjęta próba dotarcia do podłoża nieprzychylnych sądów wyrażonych przez angielskich autorów. Badanie uwzględnia też kwestie, czy negatywne opinie o Polsce i polskości okazały się uzasadnione oraz czy ich waga była proporcjonalna do status quo. Na koniec wnioski z analizy zostały skonfrontowane ze stanowiskiem współczesnych uczonych, głównie z Polski i Wielkiej Brytanii.

Słowa kluczowe


językowy obraz Polski; podróżopisarstwo angielskie; podróż; polonofobia

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bartmiński Jerzy, 1999, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, [w:] Językowy obraz świata, red. Jerzy Bartmiński, Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 103–120.

Bartmiński Jerzy, Ryszard Tokarski, 2004, Językowy obraz świata a spójność tekstu, [w:] Tekstologia. Część pierwsza, red. Jerzy Bartmiński, Stanisława NiebrzegowskaBartmińska, Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 210–228.

Borm Jan, 2012, Defining travel: On the travel book, travel writing and terminology, [w:] Travel writing: Critical concepts in literary and cultural studies, red. Tim Youngs, Charles Forsdick, London: Routledge, s. 1–14.

Brückner Aleksander, 1931, Dzieje kultury polskiej, t. 3, Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza.

Brückner Aleksander, 1939, Encyklopedia staropolska, t. 1, Warszawa: Trzaska, Evert i Michalski.

Chisholm Hugh (red.), 1911, Malmesbury, James Harris, 1st Earl of, Encyclopædia Britannica, t. 17, Cambridge: Cambridge University Press.

Ćwikliński Krzysztof, 2000, Emigracyjne dzienniki podróży – próba rekonesansu, „Archiwum Emigracji. Studia – Szkice – Dokumenty” 3, s. 7–19.

Davies Norman, 1983, The languor of so remote an interest: British attitudes to Poland, 1772–1832, Oxford Slavonic Papers, New Series 16, 79–90.

Davies Norman, 1998, Boże igrzysko. Historia Polski, t. 1, Kraków: Wydawnictwo Znak.

Gyr Ueli, 2010, The history of tourism: Structures on the path to modernity, [w:] European History Online, Mainz: The Institute of European History, http://www.ieg-ego.eu/gyru-2010-en [dostęp: 09.10.2024].

Koźmian Stanisław E., 1862, Anglia i Polska, t. 1, Poznań: Nakładem Jana Konstantego Żupańskiego.

Krajewska Wanda, 1975, Powstania polskie w poezji angielskiej XIX wieku, „Pamiętnik Literacki” 66 (2), s. 159–174.

Laskowski Maciej, 2018, Unfavourable standpoints on the Polish nobility in the diaries, memoirs and correspondence of British travellers in the second half of the 18th century, [w:] Linguolaborese: Language and communication in action. Advances in elinguistics, red. Marlena Bielak, Stanisław Puppel i Wojciech Maliszewski, Piła: Wydawnictwo PWSZ im. Stanisława Staszica, s. 257–268.

Lipoński Wojciech, 1994, Three papers on Polish-British and Polish-American relationships, „PolishAnglosaxon Studies” 5, s. 83–100.

Lord Eversley, 1915, Future of Poland: A great problem, „The New York Times” 27 June 1915.

Łukowska Maria, 2016, Mit Wielkiej Brytanii w literackiej kulturze polskiej okresu rozbiorów, Łódź: Wydawnictwo UŁ.

Moroz Grzegorz, 2020, A generic history of travel writing in Anglophone and Polish literature, Leiden: Brill.

Radzilowski Thaddeus C., 2007, Anti-Polish stereotypes, [w:] Rethinking Poles and Jews: Troubled past, brighter future, red. Robert Cherry i Annamaria Orla-Bukowski, Lanham, MD: Rowman Littlefield, s. 23–26.

Rietbergen Peter, 2001, Europa. Dzieje kultury, Warszawa: Książka i Wiedza.

Sławiński Janusz (red.), 1998, Słownik terminów literackich, wyd. 3, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Thompson Carl, 2011, Travel writing, London: Routledge.

Wichowa Maria, 1995, Problemy metodologiczne w badaniach nad literaturą stosowaną (na przykładzie twórczości Jana Ostroroga II), „Napis. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej i użytkowej” 2, s. 5–18.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/et.2026.38.199
Data publikacji: 2026-10-08 20:42:19
Data złożenia artykułu: 2024-10-11 15:25:23


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Leszek Szymański

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.