Trzy dekady ewolucji podejścia i metod w badaniach gleb miejskich (1995–2024). Perspektywa bibliometryczna

Streszczenie w języku polskim

W artykule zaprezentowano wyniki badań dotyczących kształtowania się i rozwoju nurtu badawczego związanego z glebami miejskimi na świecie w latach 1995–2024. W ramach analizy opracowano bazę danych obejmującą 961 artykułów naukowych opublikowanych w badanym okresie, które następnie poddano szczegółowej analizie bibliometrycznej. Analiza ta objęła ocenę dynamiki liczby publikacji w czasie, identyfikację najczęściej publikujących czasopism i krajów o najwyższej aktywności badawczej, charakterystykę współpracy międzynarodowej oraz dystrybucję języków publikacji. Zasadniczą część pracy stanowiła analiza współwystępujących w artykułach słów kluczowych. Na ich podstawie skonstruowano sieciowy model ich zmienności oraz powiązań między nimi. W badaniach zastosowano metody analityczne oparte na matematycznej teorii grafów, umożliwiające konstrukcję oraz charakterystykę złożonych struktur sieciowych pod względem ich spójności, rozkładu stopni wierzchołków oraz analizy tzw. p-warstw. W celu wyodrębnienia tych warstw zaproponowano autorską technikę warstwowania grafu, pozwalającą na wielopoziomową interpretację powiązań i hierarchii w obrębie badanej sieci. Analiza współwystępowania słów kluczowych wykazała, że rozwój badań nad glebami miejskimi można podzielić na dwa etapy. Pierwszy z nich (1995–2010) dotyczy formowania się świadomości badawczej, a drugi (2011–2024) obejmuje etap „rozwojowy”, w którym pogłębiano wiedzę o glebach miejskich. Ponadto wykazano, że badania opierały się na ograniczonej liczbie centralnych pojęć (urban soil, heavy metals, biochar), które stanowią „semantyczne punkty odniesienia” w dyskusji naukowej. Utrwalone pozycje tych słów kluczowych czynią z nich semantyczne punkty odniesienia w dyskusji naukowej, mimo że jest to wciąż stosunkowo młody trend badawczy, rozwijający się dynamicznie wraz ze wzrostem społecznej świadomości znaczenia środowiska miejskiego.